ABUZER AKBIYIK'IN, ARAŞTIRMACI YAZAR YÜCEL FEYZİOĞLU İLE HARRANLI MUSİKİŞİNAS ZİRAB HAKKINDA SÖYLEŞİ
DÜNYACA ÜNLÜ MUSİKİŞİNAS HARRANLI (URFALI) ZİRYAB Abuzer Akbıyık / Müzik araştırmacısı-Yazar İşin erbabları bilir fakat bilmeyenler için “Ziryab” kimdir? diye söze başlarsak, dünya bilim tarihinde, “Edison“, “Tesla”, “Einstein” ne kadar önemli ise, Müzik tarihinde “Ziryab” o kadar önemli bir şahsiyettir.” diyerek konuyu bir cümle ile özetleyebiliriz. Müslüman olan Ziryab’ın, yazılı kaynaklarda doğum tarihi ve yeri hakkında kesin bilgi bulunmamaktadır. Bazı kaynaklarda doğum yeri Musul olduğu yazılıdır. 21. Yüzyılda Ziryab hakkında en kapsamlı araştırmayı yapan Araştırmacı Yazar Yücel Feyzioğlu’ndan, Dünyaca ünlü Musikişinas Zeryab’ın, Harranlı (Urfalı) olduğunu duyduk. Yücel Feyzioğlu’nun kendi araştırmaları, seyahatleri, gözlemleri ve 42 kaynak göstererek yazdığı “Niran ile Ziryab” isimli kitabında, esas adı Ali bin Nafi olan Ziryab’ın, 789 Yılı Harran (Urfa) doğumlu olduğunu yazdığını gördük. Bu bilgi, Urfalı ve Müzik araştırmacısı olarak bizi heyecanlandırdı, ziyadesi ile sevindirdi. Bu bilginin, UNESCO tarafından 2023 yılında Müzik Şehri olarak ilan edilen, 2026 yılında yaklaşık 80 ülke temsilcisinin katılımı ile Müzik Şehirleri toplantısına ev sahipliği yapacak olan Şanlıurfa için önemli bilgi olduğunu düşündük ve Ziryab’ın Harranlı (Urfalı) olması bilgisini sizlerle de paylaşmak istedik. Musikşinas (Besteci, Şarkıcı) Ziryab, Müzik tarihinde çok önemli bir kişidir. Ziryab, yaşadığı dönem itibariyle (789-857) ünlü müzik nazariyatçıları Kindî (801-873) ile aynı dönemde yaşamış, Farabi (870-950), İbni Sina (980-1037) , Safiyüddîn Abdülmü’min Urmevî (1224-1294), Abdülkadir Meragi (1350-1475)‘den de öncedir. 18. yüzyılda yaşamış Avusturyalı Haydn (1732-1809) Alman Bach (1685-1750), Avusturyalı Mozart (1756-1791) Avusturyalı Schubert (1797-1828) Alman Beethoven (1770-1827), İtalyan Vivaldi (1678-1741), Rus Çaykovski, (1840-1893) gibi büyük Klasik batı müziği bestecilerinden yaklaşık bin sene önce besteler yapmış, Avrupa’da İspanya’nın Kurtuba şehirinde ilk müzik okulunu kurmuştur. Okulda kız-erkek karma okul düzenini uygulamıştır. Ziryab’ın müzikteki etkisi ile bu okulun benzerleri İspanya’nın Sevilla, Toledo, Valencia, Granada şehirlerinde de kurulmuş, bazılarında Ziryab’ın çocukları müdür olmuştur. Ziryab’ın kurduğu müzik okulu, günümüzde “Cordoba Ziryab Konsevatuvarı” olarak faaliyetini sürdürmektedir. Ziryab (789-857) Endülüs'te Kurtuba'da (Cordoba) hükümdarlık süren Emeviler döneminde yaşayan şair, müzisyen (besteci ve şarkıcı)dir. Ziryab, tarih, edebiyat, gastronomi, astronomi ve coğrafyada da söz sahibidir. Ziryab, Avrupa'da ilk müzik okulunu İspanya’da (Endülüs- Córdoba'da) kuran, Ud’u geliştirerek 5. teli ilave eden, gitarı bulan ve flamenkoyu icat eden kişidir. Ziryab, görgü kurallarını Avrupa’ya öğreten bugünkü sofra düzenini, moda tasarımını, kadın saç modellerini Avrupa’ya götüren kişidir. Dönemin dehası olan Ziryab, Endülüs Emiri 2. Abdurrahman'ın başdanışmanı olmuş, emirin reformlarda yaptığı muhteşem yeniliklerde rol alarak, Batı'yı erken modern döneme taşımıştır.” Konu ile ilgili ayrıntılı bilgi içeren yazımıza aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz. https://www.abuzerakbiyik.com.tr/author_article_detail.php?article_id=124
